انحراف چشمی ( strabismous )

انحراف چشم یا استرابیسم به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن، چشم‌ها به طور همزمان در یک جهت قرار نمی‌گیرند. به عبارت دیگر، یک چشم ممکن است به جلو نگاه کند، در حالی که چشم دیگر به سمت داخل (ایزوتروپی)، خارج (اگزوتروپی)، بالا (هیپرتروپی) یا پایین (هیپوتروپی) منحرف شده باشد. این عدم هماهنگی می‌تواند دائمی یا متناوب باشد.

علل انحراف چشم ها:

علل انحراف چشم بسیار متنوع هستند و می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• مشکلات عضلانی: ضعف یا فلج عضلات کنترل کننده حرکت چشم می‌تواند منجر به انحراف شود. این مشکلات ممکن است مادرزادی باشند یا در اثر آسیب، بیماری یا سکته مغزی ایجاد شوند.

• مشکلات عصبی: اعصابی که عضلات چشم را کنترل می‌کنند، ممکن است دچار آسیب یا اختلال شوند. این مشکلات می‌توانند ناشی از بیماری‌های عصبی، تومورها یا آسیب‌های مغزی باشند.

• مشکلات بینایی: عیوب انکساری اصلاح نشده (مانند دوربینی، نزدیک بینی و آستیگماتیسم) می‌توانند باعث انحراف چشم شوند. در این موارد، مغز برای جبران تاری دید، تلاش می‌کند و این تلاش می‌تواند منجر به انحراف چشم شود.

• عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی انحراف چشم، خطر ابتلا به این عارضه را افزایش می‌دهد.

• بیماری‌های سیستمیک: برخی از بیماری‌های سیستمیک مانند دیابت، بیماری‌های تیروئید و میاستنی گراویس می‌توانند باعث انحراف چشم شوند.

• آسیب‌های چشمی: آسیب به چشم یا بافت‌های اطراف آن می‌تواند منجر به انحراف چشم شود.

• فلج مغزی: کودکان مبتلا به فلج مغزی بیشتر در معرض خطر ابتلا به انحراف چشم هستند.

• هیدروسفالی: تجمع مایع در مغز (هیدروسفالی) نیز می‌تواند باعث انحراف چشم شود.

• تومورهای مغزی: تومورهای مغزی که بر اعصاب کنترل کننده حرکت چشم فشار وارد می‌کنند، می‌توانند باعث انحراف چشم شوند.

• انواع انحراف چشم ها:

انحراف چشم بر اساس جهت انحراف و زمان بروز آن، به انواع مختلفی تقسیم می‌شود:

• بر اساس جهت انحراف:

  • ایزوتروپی (Esotropia): انحراف چشم به سمت داخل (به سمت بینی).

  • اگزوتروپی (Exotropia): انحراف چشم به سمت خارج (به سمت شقیقه).

  • هیپرتروپی (Hypertropia): انحراف چشم به سمت بالا.

  • هیپوتروپی (Hypotropia): انحراف چشم به سمت پایین.

• • مادرزادی (Congenital): انحراف چشم از بدو تولد وجود دارد.

  • اکتسابی (Acquired): انحراف چشم بعد از تولد ایجاد می‌شود.

• بر اساس ثبات:

  • دائمی (Constant): انحراف چشم همیشه وجود دارد.

  • متناوب (Intermittent): انحراف چشم گاهی اوقات وجود دارد و گاهی اوقات چشم‌ها در یک راستا قرار می‌گیرند.

• بر اساس علت:

  • فلجی (Paralytic): ناشی از فلج یا ضعف یک یا چند عضله چشم.

  • غیر فلجی (Non-paralytic): ناشی از عوامل دیگر غیر از فلج عضلات چشم.

  • سیر پیشرفت انحراف چشم ها:

سیر پیشرفت انحراف چشم به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• نوع انحراف: برخی از انواع انحراف چشم، مانند ایزوتروپی مادرزادی، معمولاً نیاز به درمان زودهنگام دارند. در حالی که برخی دیگر، مانند اگزوتروپی متناوب، ممکن است به تدریج بدتر شوند.

• سن شروع: انحراف چشمی که در سنین پایین‌تر شروع می‌شود، احتمال بیشتری دارد که منجر به آمبلیوپی (تنبلی چشم) شود.

• شدت انحراف: انحراف‌های شدیدتر، معمولاً نیاز به درمان تهاجمی‌تری دارند.

• وجود یا عدم وجود آمبلیوپی: آمبلیوپی می‌تواند سیر پیشرفت انحراف چشم را تحت تاثیر قرار دهد.

• درمان: درمان زودهنگام و مناسب می‌تواند از پیشرفت انحراف چشم جلوگیری کند و بینایی را بهبود بخشد.

در صورت عدم درمان، انحراف چشم می‌تواند منجر به مشکلات زیر شود:

• آمبلیوپی (تنبلی چشم): مغز، تصویر دریافتی از چشم منحرف شده را نادیده می‌گیرد و این امر منجر به کاهش بینایی در آن چشم می‌شود.

• دوبینی: مغز، دو تصویر متفاوت از هر چشم دریافت می‌کند و این امر منجر به دوبینی می‌شود.

• مشکلات درک عمق: عدم هماهنگی بین چشم‌ها، درک عمق را مختل می‌کند.

• مشکلات زیبایی: انحراف چشم می‌تواند از نظر ظاهری ناخوشایند باشد و باعث کاهش اعتماد به نفس شود.

• مشکلات اجتماعی و عاطفی: انحراف چشم می‌تواند منجر به مشکلات اجتماعی و عاطفی، به ویژه در کودکان شود.

• تشخیص و درمان:

تشخیص انحراف چشم معمولاً توسط چشم پزشک یا اپتومتریست انجام می‌شود. معاینات شامل بررسی بینایی، ارزیابی حرکات چشم و بررسی عضلات چشم است.

درمان انحراف چشم به نوع، شدت و علت آن بستگی دارد. گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر است:

• عینک یا لنز تماسی: برای اصلاح عیوب انکساری و بهبود بینایی.

• چشم بند: برای تقویت چشم ضعیف‌تر و درمان آمبلیوپی.

• قطره‌های چشمی: برای شل کردن عضلات چشم و بهبود هماهنگی.

• تمرینات چشمی: برای تقویت عضلات چشم و بهبود هماهنگی.

• جراحی: برای اصلاح موقعیت عضلات چشم و بهبود هماهنگی.

تشخیص و درمان زودهنگام انحراف چشم بسیار مهم است. در صورتی که انحراف چشم در سنین پایین‌تر تشخیص داده شود و درمان مناسب انجام شود، احتمال بهبود بینایی و جلوگیری از عوارض جدی بیشتر است.

نتیجه گیری:

انحراف چشم یک عارضه شایع است که می‌تواند علل مختلفی داشته باشد. تشخیص و درمان زودهنگام این عارضه، برای جلوگیری از عوارض جدی مانند آمبلیوپی و دوبینی، بسیار مهم است. در صورت مشاهده هرگونه علائم انحراف چشم، به چشم پزشک یا اپتومتریست مراجعه کنید.