متخصص چشم کودکان چگونه میدان بینایی کودکان را بررسی می کند؟

در این مقاله، روش‌های مختلفی که متخصصان چشم کودکان برای ارزیابی میدان بینایی در کودکان به کار می‌برند، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. از آنجایی که کودکان نمی‌توانند مانند بزرگسالان در تست‌های استاندارد میدان بینایی همکاری کنند، روش‌های خاصی برای این گروه سنی طراحی شده‌اند که شامل تست‌های رفتاری و الکتروفیزیولوژیک می‌شوند. هدف از این بررسی، ارائه یک دید کلی از چگونگی تشخیص و ارزیابی مشکلات میدان بینایی در کودکان و اهمیت تشخیص زودهنگام برای حفظ و بهبود بینایی آن‌ها است.

مقدمه

میدان بینایی به محدوده دیدی گفته می‌شود که فرد بدون حرکت دادن چشم‌ها می‌تواند ببیند. ارزیابی میدان بینایی در کودکان به دلایل مختلفی از جمله تشخیص بیماری‌های چشمی، عصبی و سیستمیک اهمیت دارد. از آنجایی که کودکان نمی‌توانند به طور کامل در تست‌های استاندارد میدان بینایی که برای بزرگسالان استفاده می‌شود، همکاری کنند، متخصصان چشم کودکان از روش‌های مختلفی برای ارزیابی میدان بینایی آن‌ها استفاده می‌کنند.

روش‌های ارزیابی میدان بینایی در کودکان

روش‌های ارزیابی میدان بینایی در کودکان را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:

تست‌های رفتاری: این تست‌ها بر اساس پاسخ‌های رفتاری کودک به محرک‌های بینایی طراحی شده‌اند.
تست‌های الکتروفیزیولوژیک: این تست‌ها فعالیت الکتریکی مغز یا چشم را در پاسخ به محرک‌های بینایی اندازه‌گیری می‌کنند.

تست‌های رفتاری

تست‌های رفتاری معمولاً اولین قدم در ارزیابی میدان بینایی کودکان هستند. این تست‌ها غیرتهاجمی بوده و می‌توانند اطلاعات مفیدی در مورد دید کودک ارائه دهند. برخی از تست‌های رفتاری رایج عبارتند از:

تست تقابل بینایی (Confrontation Visual Field Testing): این تست یک روش ساده و سریع برای ارزیابی کلی میدان بینایی است. در این تست، متخصص چشم در مقابل کودک می‌نشیند و از او می‌خواهد که به بینی او نگاه کند. سپس، متخصص چشم یک شیء را در نقاط مختلف میدان بینایی کودک حرکت می‌دهد و از او می‌پرسد که آیا آن را می‌بیند یا خیر. این تست به ویژه برای کودکان کم سن و کودکانی که نمی‌توانند در تست‌های پیچیده‌تر همکاری کنند، مفید است.
تست میدان بینایی با استفاده از اشیاء متحرک (Kinetic Visual Field Testing): در این تست، یک شیء متحرک (مانند یک اسباب‌بازی کوچک) از محیط به سمت مرکز میدان بینایی کودک حرکت داده می‌شود. متخصص چشم، نقطه‌ای را که کودک برای اولین بار شیء را می‌بیند، ثبت می‌کند. این تست می‌تواند به شناسایی نواحی از دست رفته در میدان بینایی کمک کند.
تست میدان بینایی با استفاده از الگوهای بصری (Preferential Looking): این تست بر اساس این اصل است که نوزادان و کودکان نوپا به الگوهای بصری بیشتر از سطوح صاف و یکنواخت توجه نشان می‌دهند. در این تست، دو تصویر به کودک نشان داده می‌شود: یک تصویر با الگو و یک تصویر بدون الگو. اگر کودک به تصویر با الگو نگاه کند، نشان می‌دهد که آن را می‌بیند. این تست می‌تواند برای ارزیابی دید در نوزادان و کودکانی که نمی‌توانند به طور فعال در تست‌های دیگر شرکت کنند، استفاده شود.
تست هامفری (Humphrey Field Analyzer): این تست استاندارد طلایی برای ارزیابی میدان بینایی در بزرگسالان است، اما می‌توان آن را با استفاده از تکنیک‌های خاص برای کودکان بزرگتر و همکاری‌کننده نیز به کار برد. در این تست، کودک در مقابل یک دستگاه قرار می‌گیرد و به یک نقطه ثابت نگاه می‌کند. سپس، نورهای کوچکی در نقاط مختلف میدان بینایی نمایش داده می‌شوند و کودک باید هر بار که نور را می‌بیند، دکمه‌ای را فشار دهد.

چگونگی انجام تست تقابل بینائی:

میدان بینایی شامل تمام چیزهایی است که هنگام تمرکز روی یک نقطه واحد دیده می‌شوند. این شامل دید مرکزی و دید محیطی می‌شود. روش‌های مختلفی برای اندازه‌گیری میدان بینایی وجود دارد. برخی از روش‌های رایج شامل استفاده از ابزارهای تخصصی (یعنی دستگاه میدان بینایی هامفری) است که قادر به اندازه‌گیری‌های حساسی هستند که می‌توانند نقص‌های کوچک را در کل میدان بینایی تشخیص دهند. یکی دیگر از آزمایش‌های کم‌حساس‌تر اما بسیار اختصاصی، آزمایش میدان بینایی مقابله‌ای ^۱ است . این یک روش ساده و سریع برای ارزیابی دید محیطی بیمار بدون استفاده از تجهیزات تخصصی گران‌قیمت است. این روش مفید است زیرا شرایط مختلفی وجود دارد که می‌تواند بر دید محیطی تأثیر بگذارد، مانند گلوکوم، جداشدگی شبکیه، سکته مغزی، انسداد عروق داخل چشم و برخی تومورهای مغزی.

انجام امتحان:

از بیمار بخواهید کلاه یا هر چیزی را که می‌تواند در دید محیطی او اختلال ایجاد کند، بردارد.
تقریباً سه تا چهار فوت دورتر و مستقیماً روبروی بیمار بنشینید. در صورت امکان، ارتفاع صندلی خود را تنظیم کنید تا در سطح چشم بیمار قرار بگیرید.
از بیمار بخواهید که به آرامی چشم چپ خود را با دست چپ خود بپوشاند و به بیمار دستور دهید که در طول آزمایش مستقیماً به چشم چپ شما نگاه کند.
در حالی که بیمار روی چشم شما تمرکز کرده است، چشم راست خود را ببندید و به چشم باز بیمار خیره شوید. دست خود را تا لبه گیجگاهی تحتانی دید محیطی خود، در نیمه راه بین خود و بیمار بالا ببرید، در حالی که ۱، ۲ یا ۵ انگشت خود را بالا نگه داشته‌اید. استفاده از فقط ۱، ۲ و ۵ انگشت به بیمار کمک می‌کند تا عدد را راحت‌تر تشخیص دهد. از بیمار بپرسید که چند انگشت دیده می‌شود.
مرحله ۴ را تکرار کنید و هر چهار ربع بینایی چشم چپ را آزمایش کنید: گیجگاهی تحتانی، بینی تحتانی، گیجگاهی فوقانی و بینی فوقانی.
مراحل ۳، ۴ و ۵ را برای چشم راست بیمار تکرار کنید

تست‌های الکتروفیزیولوژیک

تست‌های الکتروفیزیولوژیک روش‌های عینی‌تری برای ارزیابی میدان بینایی هستند و نیازی به همکاری فعال کودک ندارند. این تست‌ها برای کودکانی که نمی‌توانند در تست‌های رفتاری شرکت کنند، مانند نوزادان، کودکان کم سن و کودکانی که دارای ناتوانی‌های ذهنی یا جسمی هستند، بسیار مفید هستند. برخی از تست‌های الکتروفیزیولوژیک رایج عبارتند از:

پتانسیل‌های برانگیخته بینایی (Visual Evoked Potentials – VEP): در این تست، الکترودهایی بر روی پوست سر کودک قرار داده می‌شوند تا فعالیت الکتریکی مغز را در پاسخ به محرک‌های بینایی ثبت کنند. محرک‌های بینایی می‌توانند الگوهای شطرنجی، نورهای چشمک‌زن یا تصاویر دیگر باشند. VEP می‌تواند اطلاعاتی در مورد عملکرد مسیرهای بینایی از چشم تا مغز ارائه دهد و به تشخیص مشکلات میدان بینایی کمک کند.
الکترورتینوگرافی (Electroretinography – ERG): در این تست، فعالیت الکتریکی سلول‌های شبکیه چشم در پاسخ به نور اندازه‌گیری می‌شود. ERG می‌تواند به تشخیص بیماری‌های شبکیه که می‌توانند باعث از دست دادن میدان بینایی شوند، کمک کند.

اهمیت تشخیص زودهنگام

تشخیص زودهنگام مشکلات میدان بینایی در کودکان بسیار مهم است. بسیاری از بیماری‌های چشمی و عصبی که می‌توانند باعث از دست دادن میدان بینایی شوند، در صورت تشخیص و درمان زودهنگام، قابل کنترل یا حتی درمان هستند. تشخیص زودهنگام می‌تواند به جلوگیری از پیشرفت بیماری و حفظ بینایی کودک کمک کند.

نتیجه‌گیری ارزیابی میدان بینایی در کودکان یک فرآیند پیچیده است که نیازمند استفاده از روش‌های مختلف و تخصص متخصص چشم کودکان است. با استفاده از تست‌های رفتاری و الکتروفیزیولوژیک، متخصصان چشم می‌توانند مشکلات میدان بینایی را در کودکان تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز کنند. تشخیص زودهنگام مشکلات میدان بینایی می‌تواند به حفظ و بهبود بینایی کودکان کمک کند و کیفیت زندگی آن‌ها را ارتقا بخشد.